Βασικές διαφορές Αυτισμού, Σχιζοφρένειας και Νοητικής Καθυστέρησης

Αυτισμός	Σχιζοφρένεια	Νοητική Καθυστέρηση
Σταθερή κλινική εικόνα	Ασταθής κλινική εικόνα με υφέσεις και υποτροπές
Έλλειψη ή καθυστέρηση στον λόγο Αποφυγή της επικοινωνίας	Ευχέρεια λόγου	Προσπάθεια για επικοινωνία
Διαφορές στην ανάπτυξη δεξιοτήτων		Καθυστέρηση στον ίδιο βαθμό σε όλες τις βασικές δεξιότητες
Δεν ανταποκρίνονται στην φαρμακευτική αγωγή Συγγενείς καταβολές στους τομείς γλωσσικών και κοινωνικών διαταραχών	Ανταποκρίνονται στην φαρμακευτική αγωγή Συγγενείς καταβολές ψυχικών νόσων

Διαγνωστικά κριτήρια του αυτισμού

  Η διάγνωση του αυτισμού μέχρι και σήμερα γίνεται βάσει των χαρακτηριστικών της συμπεριφοράς του παιδιού και όχι βάσει ιατρικών εξετάσεων, παρότι είναι ευρέως αποδεκτό ότι τα αίτια του αυτισμού οφείλονται σε οργανικούς και όχι περιβαλλοντικούς παράγοντες. Σύμφωνα με το DSM- IV μπορούμε να κατατάξουμε τα κριτήρια του αυτισμού στις εξής κατηγορίες: της κοινωνικής συμπεριφοράς, της επικοινωνίας και της αποκλίνουσας συμπεριφοράς. Προκειμένου να να διαγνωστεί αυτισμός χρειάζεται να συναθροιστεί το σύνολο έξι ή περισσοτέρων "σημείων" από τις τρεις κατηγορίες που προαναφέρθηκαν. Συγκεκριμένα, απαραίτητη είναι η παρουσία τουλάχιστον δύο "σημείων" από την πρώτη κατηγορία και ενός τουλάχιστον "σημείου" από τη δεύτερη και την τρίτη κατηγορία.


  Συγκεκριμένα τα διαγνωστικά κριτήρια για την Αυτιστική Διαταραχή κατά το DSM- IV(1994)

   Α.Για την διάγνωση της αυτιστικής διαταραχής  πρέπει να υπάρχουν έξι ή περισσότερα από τα παρακάτω στοιχεία, εκ των οποίων δύο τουλάχιστον να σχετίζονται με Διαταραγμένη Κοινωνική Συμπεριφορά, ένα τουλάχιστον με Περιορισμένα Ενδιαφέροντα και Επαναληπτική ή Στερεότυπη Συμπεριφορά.

  1.Διαταραγμένη Κοινωνική Συμπεριφορά
Έκπτωση στην κοινωνική συμπεριφορά που εκδηλώνεται με τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
  α)την καταφανή έκπτωση στην εξωλεκτική συμπεριφορά, όπως είναι η βλεμματική επαφή, οι εκφράσεις του προσώπου, οι στάσεις του σώματος και οι χειρονομίες που ρυθμίζουν κοινωνικές συναλλαγές
  β)την αποτυχία στην ανάπτυξη σχέσεων με συνομηλίκους, όπως αναμένεται από άτομα της ηλικίας τους
  γ)τη μη αναζήτηση είτε απολαύσεων και ενδιαφερόντων με άλλα άτομα είτε κοινοποίησης επιτευγμάτων (π.χ αποφεύγουν να επιδείξουν σε άλλους αντικείμενα που τους ενδιαφέρουν)
  δ)την έλλειψη της κοινωνικής και συναισθηματικής αμοιβαιότητας

   2.Διαταραγμένη Επικοινωνία
Ποιοτική έκπτωση στην επικοινωνία που εκδηλώνεται με ένα τουλάχιστον από τα παρακάτω σημεία:
  α)καθυστερημένη ή ανύπαρκτη ομιλία( που δεν συνοδεύεται από προσπάθεια αναπλήρωσης μέσω εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας, όπως χειρονομίες και παντομίμα)
  β)σε άτομα με επαρκή ομιλία, καταφανής έκπτωση στην ικανότητα έναρξης ή διατήρησης συνομιλιών με άλλους ανθρώπους
  γ)χρήση στερεότυπου, επαναληπτικού και με άλλες ιδιομορφίες λόγου
  δ)απουσία ποικίλου και αυθόρμητου παιχνιδιού και παιχνιδιού με παίξιμο ρόλων, ανάλογα με το αναπτυξιακό επίπεδο του παιδιού

  3.Περιορισμένα Ενδιαφέροντα και Επαναληπτική ή Στερεότυπη Συμπεριφορά
Τα περιορισμένα, επαναληπτικά και στερεότυπα σχήματα συμπεριφοράς, ενδιαφερόντων και δραστηριοτήτων εκδηλώνονται με ένα τουλάχιστον από τα παρακάτω:
  α)ενασχόληση με ένα ή περιορισμένου αριθμού στερεότυπα πρότυπα που συρρικνώνουν τα ενδιαφέροντα και που θεωρούνται και μη φυσιολογικά ως προς την ένταση και την εστίαση
  β)εμφανώς άκαμπτη εμμονή σε συγκεκριμένες και  μη λειτουργικές συνήθειες ή τελετουργίες
  γ)στερεότυποι και επαναληπτικοί κινητικοί μαννερισμοί (π.χ χτύπημα και τρίψιμο χεριών και δαχτύλων, ή σύνθετες κινήσεις με συμμετοχή όλου του σώματος)
  δ)επίμονη ενασχόληση με τμήματα αντικειμένων(π.χ ρόδες αυτοκινήτων)

   Β.Καθυστέρηση ή μη φυσιολογική λειτουργία σε έναν από τους παρακάτω τομείς με έναρξη πριν την ηλικία των τριών ετών: 1)κοινωνικές συναλλαγές 2)λόγο, όπως χρησιμοποιείται στην κοινωνική επικοινωνία 3)συμβολικό ή επινοητικό παιχνίδι.

   Γ.Η διαταραχή δεν εξηγείται από την ύπαρξη  Διαταραχής Rett ή Παιδικής Αποδιοργανωτικής Διαταραχής.

Συμπτωματολογία του Αυτισμού

  Τη συμπτωματολογία του αυτισμού γενικά μπορούμε να την χωρίσουμε σε ελλείψεις και πλεονασμούς  της συμπεριφοράς. Οι ελλείψεις αφορούν κυρίως:

  Προσοχή

1. αποφυγή βλεμματικής επαφής
2. διάσπαση προσοχής
3. ελάχιστη ή υπερβολική ενασχόληση με ορισμένα αντικείμενα
4. εκδήλωση ανησυχίας

  Προφορικός λόγος

1. ηχολαλία
2. ακατάληπτη άρθρωση
3. ακατάλληλοι κυματισμοί της φωνής
4. ακατάλληλη ένταση της φωνής
5. ασυνάρτητος λόγος
6. επαναληπτικός λόγος

  Κοινωνικές και Συναισθηματικές Εκδηλώσεις

1. αποφυγή ή άρνηση σωματικής επαφής
2. αποφυγή ή άρνηση κοινωνικής επαφής/ επικοινωνίας
3. έλλειψη ενδιαφέροντος για συνομηλίκους
4. έλλειψη γενικά ενδιαφέροντος για τους ανθρώπους
5. έλλειψη πρωτοβουλίας και ανταπόκρισης σε κοινωνικές συναλλαγές
6. απάθεια σε ερεθίσματα που προκαλούν φόβο
7. υπερβολική αντίδραση φόβου σε ερεθίσματα που συνήθως δεν προκαλούν φοβική αντίδραση
8. απάθεια ή υπερβολική αντίδραση στον αποχωρισμό από τη μητέρα
9. απαθείς ή ανάρμοστες με το περιβάλλον συναισθηματικές εκφράσεις
10. έλλειψη ενσυναίσθησης

  Παιχνίδι

1. ιδιόρρυθμη χρήση παιχνιδιών
2. αποχή από συμβολικό ή αναπαραστατικό παιχνίδι
3. αποχή από δυαδικό ή ομαδικό παιχνίδι με συνομηλίκους
4. υπερβολική προσκόλληση σε ορισμένα παιχνίδια
5. ενδιαφέρον για πολύ περιορισμένο αριθμό παιχνιδιών

  Αισθητηριακή Επεξεργασία

1. ιδιόρρυθμη επεξεργασία οπτικών ερεθισμάτων (απλανές βλέμμα)
2. αδιαφορία ή υπερβολική αντίδραση σε ακουστικά ερεθίσματα (π.χ δεν αντιδρά σε ένα δυνατό κρότο, ενώ κλείνει τ' αυτιά του στο άκουσμα της ηλεκτρικής σκούπας)
3. αδιαφορία ή υπερβολική αντίδραση σε απτικά ερεθίσματα ( π.χ μένει απαθές σε πρόκληση πόνου, ενώ δεν ανέχεται το χάδι)
4. υπερευαισθησία σε ορισμένες γεύσεις ή οσμές

  Επιλεκτική Προσοχή σε Ορισμένα Χαρακτηριστικά των Ερεθισμάτων του Περιβάλλοντος ή Υπερεπιλεκτικότητα (Overselectivity)

  Έχει την τάση να εστιάζει την προσοχή σε μεμονωμένα χαρακτηριστικά των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος, όπως στο χρώμα ή στο σχήμα, με αποτέλεσμα να επεξεργάζεται αποσπασματικά και όχι σφαιρικά. Η αποσπασματική ή υπερεπιλεκτική αυτή η επεξεργασία επιτείνει τη δυσκολία που έχει το άτομο με αυτισμό να διακρίνει και να αναγνωρίσει αντικείμενα ή σύμβολα και να γενικεύει τις δεξιότητες του με καινούρια ερεθίσματα και σε καινούριες συνθήκες. Για παράδειγμα, αν έχει μάθει να ονομάζει το πρόσωπο που απεικονίζει κάποια φωτογραφία, δεν το αναγνωρίζει παρά μόνο από τη συγκεκριμένη φωτογραφία. Δεν αντιλαμβάνεται ότι το πρόσωπο που απεικονίζεται σε διαφορετικές φωτογραφίες είναι το ίδιο. Αυτή η δυσκολία οφείλεται στην αποσπασματική παρατήρηση κάποιου στοιχείου ή στοιχείων της φωτογραφίας, όπως τα ρούχα του απεικονιζόμενου ή το τοπίο, αντί της σφαιρικής παρατήρησης όλων των χαρακτηριστικών του προσώπου που αποτελεί το κύριο ερέθισμα για την αναγνώριση προσώπων.

  Γνωσιακές Λειτουργίες

1. νοητική καθυστέρηση
2. ασταθής μάθηση
3. αναπτυξιακά χάσματα στους γνωσιακούς τομείς
4. μαθησιακή παλινδρόμηση

  Οι πλεονασμοί στη συμπεριφορά των ατόμων με αυτισμό σχετίζονται κυρίως με δυσπροσάρμοστες και στερεοτυπικές αντιδράσεις και μπορούν να ταξινομηθούν ως εξής:

  Διασπαστική Συμπεριφορά

1. κρίσεις θυμού
2. ανυπακοή
3. επιθετικότητα
4. αυτοτραυματισμοί

  Στερεοτυπικές αντιδράσεις

1. σε οπτικά ερεθίσματα( π.χ οπτική παρακολούθηση με μισόκλειστα μάτια, παρακολούθηση αντικειμένων κρατώντας και στρίβοντας τα σαν τη σβούρα)
2. στην ομιλία( π.χ ασυνάρτητοι ήχοι ή φράσεις κατ' εξακολούθηση)
3. στην οσμή( π.χ μυρίζει επίμονα τα αντικείμενα ή τους ανθρώπους)
4. στη γεύση( π.χ κρατά τροφές στο στόμα για πολλή ώρα)
5. στην αφή( π.χ τρίβει τα δάχτυλα μεταξύ τους)
6. στην κίνηση( π.χ κουνάει τα δάχτυλα, τα χέρια ή τα πόδια του για πολλή ώρα, σφίγγει τους μύες του)
7. τελετουργίες( π.χ τοποθετεί αντικείμενα σε ευθεία γραμμή)

  Ιδιαίτερες Ικανότητες

1. εξαιρετική ικανότητα απομνημόνευσης και παπαγαλίας
2. υψηλή αριθμητική ικανότητα
3. υπερλεξία (hyperlexia)
4. επιδεξιότητα σε παζλ και σε παιχνίδια με περίπλοκους μηχανισμούς

Θεωρίες για το αίτιο του Αυτισμού

Συσχέτιση με αναπτυξιακές ανωμαλίες του εγκεφάλου

 

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες ένας αριθμός μελετών του εγκεφάλου –χρησιμοποιώντας απεικονιστικές τεχνικές και αυτοψίες σε άτομα με Αυτισμό– έχουν αποκαλύψει μια ποικιλία από αναπτυξιακές ανωμαλίες του εγκεφάλου. Ωστόσο, καμιά από τις ανωμαλίες που παρατηρήθηκαν δεν φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με τον Αυτισμό ή να είναι ειδική μόνο στον Αυτισμό.

Τεκμήρια γενετικής αιτιολογίας 

 

Πριν το 1970 οι ερευνητές ήταν πεπεισμένοι ότι ο Αυτισμός ήταν το αποτέλεσμα ψυχρών γονέων χωρίς αγάπη (αυτό ήταν επίσης γνωστό ως η «θεωρία της μάνας-ψυγείο»). Ωστόσο, υπήρξαν μελέτες που έδειξαν την ανεπάρκεια τέτοιων απόψεων, καθώς κατέδειξαν υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης Αυτισμού σε ομοζυγωτικούς διδύμους και σε αδέλφια και προσέφεραν ισχυρές ενδείξεις μιας γενετικής συνεισφοράς στα αίτια του Αυτισμού. Ωστόσο, παρά την εκτεταμένη έρευνα το γενετικό αίτιο του Αυτισμού δεν έχει γίνει ακόμη κατανοητό. 

Επίδραση των περιβαλλοντικών παραγόντων

 

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες επίσης πιστεύεται ότι παίζουν έναν κρίσιμο ρόλο στον Αυτισμό. Στη δεκαετία του 1970 παρατηρήθηκε μια σχέση ανάμεσα στην ερυθρά στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και τον Αυτισμό. Μια συσχέτιση ανάμεσα στην έκθεση στη θαλιδομίδη στην εγκυμοσύνη και τον Αυτισμό επίσης έχει αποδειχτεί. Οι επιδημιολογικές μελέτες άλλων φαρμακευτικών σκευασμάτων που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή της έκθεσης σε χημικά στην εγκυμοσύνη δεν απέδειξαν καμιά επιβεβαιωμένη συσχέτιση με τον Αυτισμό. 

Παιδικός εμβολιασμός

 

Πιο πρόσφατα, ο πιθανός ρόλος του παιδικού εμβολιασμού στον Αυτισμό έχει γίνει το αντικείμενο έντονων συζητήσεων και πολλοί γονείς έχουν αρνηθεί τον εμβολιασμό των παιδιών τους με το τριπλό εμβόλιο ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς (MMR).

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 1998 μια ομάδα ερευνητών σε ένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία του Λονδίνου δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας έρευνας που επιβεβαίωνε την ύπαρξη συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου σε ένα μικρό αριθμό παιδιών με Αυτισμό. Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, οι περισσότεροι από τους γονείς ανέφεραν ότι η εκκίνηση των αυτιστικών συμπτωμάτων έγινε αμέσως μετά το τριπλό εμβόλιο MMR. Οι ερευνητές υποστήριξαν ότι η χρήση του εμβολίου MMR σε παιδιά συσχετίζεται με έναν αυξημένο κίνδυνο Αυτισμού. Εκείνη την εποχή, άλλοι ερευνητές επίσης υπέδειξαν την εκτεταμένη χρήση ενός συντηρητικού με βάση τον υδράργυρο σε παιδικά εμβόλια ως έναν παράγοντα που συντελεί στον Αυτισμό.

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης επίσης ανέφεραν την εμφάνιση αναπτυξιακής υστέρησης σε παιδιά στα οποία χορηγήθηκε το εμβόλιο. Αυτά τα παιδιά αναπτύσσονταν ομαλά μέχρι ανάμεσα στα 2 με 3 χρόνια, όταν ξαφνικά άρχισαν να δείχνουν σημάδια παλινδρόμησης όπως: έχαναν την ικανότητα της γλώσσας και της ομιλίας, την ικανότητα να αλληλεπιδρούν κοινωνικά και να αντιδρούν σε σημάδια στοργής και έδειχναν δείγματα ασυνήθιστων ή –σε κάποιες περιπτώσεις– επιθετικών συμπεριφορών.

Αν και πολλοί είναι οι γονείς που είναι πεπεισμένοι ότι υπάρχει μια συσχέτιση ανάμεσα στον Αυτισμό και το εμβόλιο MMR, δεν έχουν βρεθεί οριστικές αποδείξεις μιας σχέσης ανάμεσα στο εμβόλιο MMR και τον Αυτισμό. Ανάμεσα στο 2000 και το 2001, τρεις ανασκοπήσεις των δεδομένων από ειδικούς ομόφωνα συμπέραναν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία τη στιγμή που διατυπώθηκαν εκείνες οι υποθέσεις δεν υποστήριζαν αυτή τη συσχέτιση. Μια μεγάλης κλίμακας μελέτη το 2002 επίσης δεν ανέφερε κάποια συσχέτιση. Σε σχέση με την έκθεση σε thimerosal ή στο συντηρητικό που περιέχει υδράργυρο και χρησιμοποιείται στα παιδικά εμβόλια, η επισκόπηση από ομάδες ειδικών επίσης έφτασε σε παρόμοια συμπεράσματα, αν και λιγότερα δεδομένα είναι διαθέσιμα. 

Συσχέτιση με άλλα ιατρικά προβλήματα

 

Μια υψηλότερη εμφάνιση Αυτισμού παρατηρείται σε άτομα με συγκεκριμένες γενετικές, χρωμοσωματικές ή μεταβολικές διαταραχές. Ωστόσο, μια συγκεκριμένη ιατρική αιτία έχει βρεθεί μόνο σε μια μικρή μειοψηφία παιδιών με Αυτισμό.

ΑΙΤΙΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ

Το αίτιο του Αυτισμού παραμένει άγνωστο. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο Αυτισμός είναι μια νευρολογική διαταραχή που επηρεάζει τη λειτουργικότητα του εγκεφάλου. Οι απεικονιστικές εξετάσεις στον εγκέφαλο ανθρώπων με ή χωρίς Αυτισμό αποκαλύπτουν διαφορές στη δομή και το σχήμα του εγκεφάλου.

Επίσης, ορισμένοι άνθρωποι είναι γενετικά πιο επιρρεπείς στον Αυτισμό. Δεν είναι ασυνήθιστο να δούμε περισσότερα από ένα παιδιά με Αυτισμό μέσα σε μία οικογένεια. Ένας αριθμός παιδιών με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος ή Δ.Α.Φ. επίσης έχουν πρόβλημα με τα ανοσοποιητικά και βιοχημικά συστήματά τους. Αυτά τα παιδιά συχνά αντιδρούν αρκετά άσχημα ή αναπτύσσουν δυσανεξία σε ορισμένα είδη τροφής, απορρυπαντικών κ.λπ.

Ακόμη οι ερευνητές έχουν τη γνώμη ότι υπάρχουν και άλλα πιθανά αίτια, που περιλαμβάνουν την κληρονομικότητα και τη γενετική, αλλά και ένας αριθμός από ιατρικές καταστάσεις (όπως το σύνδρομο εύθραυστου Χ χρωμοσώματος), η χρήση επικίνδυνων ουσιών από τη μητέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όπως και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες. Τα τελευταία χρόνια τα ΜΜΕ έχουν συχνά αναφερθεί σε φόβους ότι υπάρχει μια πιθανή σύνδεση ανάμεσα στον παιδικό εμβολιασμό και τον Αυτισμό. Όμως, δεν υπάρχουν οριστικά στοιχεία για να αποδειχθεί αυτή η υπόθεση.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΥΤΙΣΜΟΣ ;

Ο αυτισμός αποτελεί μία σοβαρή νεύρο-ψυχιατρική διαταραχή, που διαρκεί μία ολόκληρη ζωή και είναι συνήθως παρούσα από τη γέννηση του παιδιού. Στο πλαίσιο αυτής της διαταραχής εμποδίζεται ή δυσκολεύεται η ανάπτυξη ορισμένων ψυχολογικών δεξιοτήτων, που είναι ζωτικές για την ψυχο-κοινωνική λειτουργία και επάρκεια του ανθρώπου. Οι δεξιότητες αυτές σχετίζονται με την κοινωνική συναλλαγή και αμοιβαιότητα, την επικοινωνία και την οργάνωση πρόσφορης και σκόπιμης δραστηριότητας. Στις περιοχές αυτές, τα αυτιστικά άτομα εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες και χαρακτηριστικές αποκλίσεις.
Στο πλαίσιο της διαταραχής, υπάρχει ποικιλία ως προς τη μορφή των συμπτωμάτων, το συνδυασμό δυσκολιών και το βαθμό βαρύτητας. Επομένως τα αυτιστικά άτομα, από τη μια διαφέρουν σημαντικά από το φυσιολογικό ενώ από την άλλη, διαφέρουν και μεταξύ τους.
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, υπάρχει και κάποιος βαθμός νοητικής καθυστέρησης. Σε ένα μικρό σχετικά ποσοστό - περίπου στο 20% - η νοημοσύνη διατηρείται στο φυσιολογικό ή κοντά στο φυσιολογικό. Αυτισμός και νοητική καθυστέρηση συνυπάρχουν συχνά, αλλά οι δύο καταστάσεις δεν είναι ταυτόσημες. Εξάλλου, τα αυτιστικά άτομα που διατηρούν αντιληπτικές και νοητικές ικανότητες, πάλι παρουσιάζουν τις χαρακτηριστικές γνωσιακές, ψυχολογικές και συμπεριφοριστικές αποκλίσεις.